Kimyasal risk etmenleri çıkmış sorular
Kimyasal risk etmenleri işyeri hekimliği sınavında 29 sınavda 70 soru getirdi; 39'u MEB'in yaptığı ilk 8 sınavda. Son 3 yılda konu çıkmış soruların %4,0'ını oluşturdu. Maruziyet sınır değeri türleri 8 sınavda 10 soruyla en çok tekrar eden kalıp; kayıtların saklama süresi 5 sınavda 6 soru getirdi.
Son güncelleme: 18.11.2026
70 soru sınavlara nasıl dağıldı?
Bir sınavda 0 ile 8 arasında soru geldi. En yüklü sınav Aralık 2011 (8 soru). Aralık 2016, Nisan 2017, Mayıs 2018, Mayıs 2022 ve Aralık 2022 olmak üzere 5 sınavda konudan hiç soru yoktu.
İlk 8 sınavı MEB 100 soruluk yaptı: konudan 39 soru, sınav başına 4,9. Sınav 50 soruya indikten sonraki 21 sınavda 31 soru var, sınav başına 1,5; pay da %4,9'dan %3,0'a indi. Son 3 yılın 7 sınavında 14 soru geldi (sınav başına 2,0, pay %4,0) ve her sınavda en az 1 soru vardı.
Aşağıdaki sekiz kalıbın hepsi son 3 yılda en az bir kez soruldu. Konu dağılımı listesinde kimyasal risk etmenleri 70 soruyla sekizinci sırada.
| Sınav | Soru sayısı |
|---|---|
| Aralık 2023 | 2 |
| Mayıs 2024 | 1 |
| Aralık 2024 | 1 |
| Mayıs 2025 | 3 |
| Aralık 2025 | 2 |
| Mayıs 2026 | 1 |
Kimyasal risklerde en çok sorulan kalıplar
- Maruziyet sınır değeri türleri (ESD/TLV, TWA, STEL, MAK) ve farkları 8 sınavda 10 soru getirdi, son kez Aralık 2024'te.
- Boğucu ve irritan gaz ayrımı da 7 sınavda 8 kez soruldu; o da Aralık 2024'te geldi.
- Kanserojen ve asbest işlerinde sağlık ve maruziyet kayıtlarının saklama süresi: 5 sınavda 6 soru (son: Aralık 2023).
- Asbest işine başlamadan önce iş planı, il müdürlüğüne bildirim ve söküm eğitimi 4 sınavda 5 soruya konu oldu, sonuncusu Mayıs 2023.
- Asbestin 8 saatlik sınır değeri 4 sınavda soruldu; en yenisi Mayıs 2025.
- Alevlenir ve oksitleyici madde sınıfları: 3 sınavda 4 soru, Mayıs 2023.
- Tehlike piktogramları ve NFPA renk elması 3 sınavda geldi, Mayıs 2025'te de.
- Kimyasal kaza ve acil durumda yapılacaklar 2 sınavda 3 soruyla sınırlı kaldı (son: Aralık 2024).
Sınır değerler, gazlar ve kayıtlar
Sınır değer kısaltmaları birbirine çok yakın tanımlarla soruluyor. Aralarındaki fark süre ve kullanım alanında.
- Basit boğucular ortamdaki oksijeni azaltır: azot, metan, karbondioksit, argon, helyum. Kimyasal boğucular oksijenin taşınmasını ya da kullanımını bozar: karbonmonoksit, hidrojen siyanür, hidrojen sülfür.
- Amonyak, klor, kükürtdioksit, fosgen, azot oksitler, ozon ve formaldehit irritan gazlardır.
- Hidrojen sülfür çürük yumurta kokuludur, koku duyusunu köreltir ve silo, lağım, gübre çukuru gibi kapalı alanlarda birikir.
- Asbestin 8 saatlik sınır değeri 0,1 lif/cm³; hem asbest hem tozla mücadele mevzuatında aynı.
- Kanserojen ve mutajen maddelerle çalışmada da, asbestle çalışmada da sağlık ve maruziyet kayıtları maruziyet bittikten sonra en az 40 yıl saklanır. Asbest işinde sağlık değerlendirmesi en geç 2 yılda bir yapılır.
- Kimyasal maddelerle çalışma yönetmeliğinde (2013) ilk sıradaki önlem ikame: tehlikeli madde yerine tehlikesiz ya da daha az tehlikeli olanı kullanmak. Sınır değer aşılırsa işveren durumu en kısa sürede giderecek önlemleri alır.
- Güvenlik bilgi formunu işyeri hekimi değil, üretici ya da tedarikçi hazırlar; form Türkçe ve güncel olmalı.
- NFPA elmasında mavi sağlık, kırmızı yanıcılık, sarı reaktivite, beyaz özel tehlike anlamına gelir.
| Kısaltma | Ne anlatır |
|---|---|
| TWA (ZAOD) | Solunum bölgesinde 8 saatlik zaman ağırlıklı ortalamanın üst sınırı |
| STEL | 15 dakikalık kısa süreli maruziyet sınırı |
| MAK | Anlık bile aşılmaması gereken tavan değer; akut etkili maddelerde kullanılır |
| ESD (TLV) | ACGIH'in günde 8, haftada 40 saat çalışmada zarar vermeyeceği kabul edilen değeri; her madde için yoktur |
Kimyasal sorularda eskimiş cevaplar ve CO-CO2 tuzağı
70 sorunun 27'si olumsuz köklü, 18'i tanım sorusu. Bunları 9 sayısal, 6 sınıflama, 5 mevzuat ve 5 öncüllü soru izliyor. Sayısal sorular çoğunlukla sınır değer ve saklama süresi üzerine.
Bu konuda 10 sorunun resmi cevabı bugünkü mevzuatla uyuşmuyor. Alevlenirlik sınıfları (parlama noktasına göre çok kolay, kolay, alevlenir) eski sınıflamaya dayanıyor; CLP ve SEA düzenlemeleriyle eşikler değişti. Risk değerlendirmesinin en geç 5 yılda bir yenilenmesini esas alan sorular mülga kanserojen yönetmeliğine dayanıyor; bugün süre tehlike sınıfına göre 2, 4 ve 6 yıl.
En sık karışan ikili karbonmonoksit ile karbondioksit. Karbondioksit oksijeni azaltan basit boğucu, karbonmonoksit ise karboksihemoglobin yapan kimyasal boğucu. İkinci tuzak STEL ile MAK: biri 15 dakikalık ortalama, diğeri hiç aşılmaması gereken tavan.
Kimyasal risklere asbest kalıplarıyla başla
Metallerin ve solventlerin klinik tablosu toksikoloji, kanserojen etken ve organ eşleştirmeleri mesleki kanserler, ortam ölçümü iş hijyeni sayfasında.
Eğitim programındaki 6 saatlik bu konuda en kısa yol asbest. Asbest bildirimi, asbest sınır değeri ve kayıt saklama kalıplarından birlikte 15 soru çıktı ve üçü de son 3 yılda geldi. Ardından sınır değer kısaltmalarını tablo hâlinde bir kez yaz, gaz sınıflarını örnekleriyle eşleştir.
Hazırlık uygulaması
13 Aralık sınavına 14 günlük plan: çıkmış soru kalıplarından özgün sorular, kalıp kartları ve 3 deneme sınavı.
1.499 TL14 Aralık'tan itibaren 3.499 TL · tek ödeme, bir sonraki sınava kadar erişim
Satın alÖdeme iyzico ile alınır. Satıcı: Arkuat (arkuat.com).
Sık sorulanlar
Kimyasal risk etmenlerinden kaç soru çıkar?
29 sınavda 70 soru çıktı, sınav başına 0 ile 8 arası. Son 7 sınavın her birinde 1 ile 4 arasında soru vardı, toplam 14.
Asbest için maruziyet sınır değeri nedir?
8 saatlik zaman ağırlıklı ortalama olarak 0,1 lif/cm³. Bu değer 4 sınavda soruldu, en son Mayıs 2025'te.
TWA, STEL ve MAK arasındaki fark ne?
TWA 8 saatlik ortalamanın sınırı, STEL 15 dakikalık kısa süreli sınır, MAK ise anlık bile aşılmaması gereken tavan değer. Bu kalıptan 8 sınavda 10 soru çıktı.
Eski alevlenirlik sorularını çalışmak gerekiyor mu?
Kalıptan 3 sınavda 4 soru çıktı, son kez Mayıs 2023'te. Ancak tanımlar eski sınıflamaya dayanıyor; resmi cevap eski sınıflamaya göre doğru, bugünkü CLP eşikleri ise farklı.
Kaynaklar
- Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, RG 12.08.2013 (mevzuat.gov.tr)
- Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, md.17 kayıt saklama (mevzuat.gov.tr)
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, md.12 yenileme süreleri (mevzuat.gov.tr)